Bir dönem rezervasyonlarda rekor kırıyorduk. Otellerde yer bulunmuyordu. Şimdi rezervasyonlar bıçak gibi kesildi. Oteller boş. Bu sezon nasıl geçecek kimse gözünün önünü göremiyor. Rusya pazarı bile yüzde 50 küçüldü.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaş, dünya turizmini ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Rezervasyonlardaki düşüş oranı Avrupa ülkelerinde yüzde 60-70'e, Rusya'dan yüzde 50'ye ulaştı. Hiç kimse savaş ortamında tatil ve yolculuğu düşünemiyor. Her geçen gün daha tehlikeli ve sıkıntılı geçiyor.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik başlattığı ve Orta Doğu ülkelerinin hava sahasının kapanmasına da neden olan savaş, 2026 yılında rekor seyahat bölgesinde dünya turizminde dengeleri değiştirdi. Petrol fiyatları ve uçuş maliyetlerindeki düşüş neden olan savaş arızalı güvenlik algısı hem Türkiye hem de Antalya'da hem dünya çapında tüm turizm destinasyonlarında yaz özelliklerine yönelik rezervasyon hızlarını yavaşlattı.

Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkan Yardımcısı Ercan Çek, 10 gün öncesine kadar her şey çok iyi giderken, İran'a yönelik yarışlarda hem Türkiye’de hem de Antalya'da dünya turizminde bütün senaryoyu değiştirdiğini açıkladı. Çek, "2026'nın en az 2025 yılına kadar güzel bir şekilde tüketildiği, maliyet, kur baskısının olmaması ve daha iyi bir sezon yaşamayı planlarken, artık bu senaryonun tam olarak döndüğünü görmüş olmanız durumunda. Bu savaş senaryosu hiçbir turizmcinin tedavisiz.

Bu krizde çok partide hareket ettiğini ve Türkiye'yi ateşe atma adına adım atmasının bir avantajı olduğunu da yazan Ercan Çek, "Bu bizim için kötü senaryonun içerisinde bir avantaj. Ama izlediğimiz zaman Orta Doğu'daki hem insanlığı hem de turizm hareketi bitti. Bunu en son ITB Berlin'e gittiğimizde TUI CEO'sundan bile biliyordu. İlk günlerde burada Antalya, İspanya, Portekiz'e iyi yansıyacağı gibi yorumlar yapıldı ama böyle olması mümkün değil ki. Antalya'yla Avrupa'dan rezervasyon kayıtlarında yüzde 60-70'lere varan bozulma olduğunu gördük. Bazı rezervasyon iptallerinde az da olsa görüyoruz" diye konuştu.

Rusya pazarında hala hareketlilik birlikte, yüzde 50'ye yakın yavaşlama olduğunu dile getiren Çek, "Bunların yakın yavaşlama olduğunu geçici olduğunu ümit ediyoruz. Sakin kalıp gözlemlemek ama savaş olayları başkalarını yansıtmadığını düşünmek hata olur. Biz temkinliyiz, süreci takip ediyoruz. Buna göre krizlerimizi yapıyoruz. Türk turizmcileri olarak da bu kaslarımız çok. Beklemedeyiz, ona göre adımlarımızı at. Çok olaylar bir programım. Ama sezona Bundan 10 gün önce başlarken önceki açıklamalarımızdan bir iki adım attığımızı da belirtmek isterim" dedi.

Hürmüz Boğazı'nın dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçişli kritik bir bölge olduğunu kaydeden Çek, "Bu süreçte uçakta, yakıt, genel tüketimleri yaptığınızüzde turizm hareketini ciddi yerlerde bulunuyor. Çünkü turizm hareketini ciddi iki olay ekonomi ve savaş. Şu anda petrol fiyatlarından ekonomik olarak etkilenecek bir yapı görüyoruz. Savaş zaten insanlar en çok ürküten olay. Zannetmiyorum. Çünkü hiçbir ülkedeki ekonomik bunu kaldıramıyoruz. Bir ay gibi bir süreç düşünüyorum. En uzaktaki ülkelerin bilgilerini öğrenebileceğini düşünüyorum. Bu anlamda tedbirli, sakin ve ulaşılabilir olarak, gözlemleyen bir yönetim olarak bekliyoruz" dedi.

Savaş uçuşa kapanan BAE, Dubai, Katar gibi Orta Doğu ülkelerine gidemeyen ve rezervasyonlarını iptal eden turistlerin Türkiye'ye yönelebileceği yönlerdeki beklentileri değerlendiren Calista Luxury Resort Genel Müdürü Ali Kızıldağ, kısaca şu bilgileri verdi:

"Şöyle bir algılama var; savaş sırasında Orta Doğu destinasyonlarına, Dubai, Katar, Abu Dabi, Umman gibi seyahatlerin, rezervasyonların ve burada Türkiye'nin ödeme sözlerinin olacağı gibiler var. Buna çok katılmıyorum. Çünkü sonuçta turizm barış ortamında, yeşeren, büyüyen bir sektör. Böyle bir kapsamlı turizmi, aile turizmi yapan bir destinasyon olarak böyle bir beklentimizin mümkün olduğunu düşünüyoruz.”

İnsanların savaş sistemi en güvenilir yer olarak evlerini tercih edeceklerini Kızıldağ, uyarılarda bulundu:

"Evlerinden çıkmamayı yeğlerler. Böyle bir ısınma da turizm gelişmez. Ben global olarak da bu sene turizmin beklenen performansı gösterdiğini zannetmiyorum. O nedenle hani, 'İşte kaldığı yerden devam ediyor bize gelir' veya 'Oradakiler iptal eder Türkiye'ye gelir' gibi düşünmek. Bizim bütün radarlarımız, bütün riskleri iyi analiz edip, 2026 turizmi hem kamu hem Özel sektör olarak kriz yönetimi performansını yönetmemiz lazım. Bütün verileri çok iyi analiz etmemiz ve dünyada çok iyi araştırmamız, çok iyi okumamız lazım.”

Bir an önce bu savaşların bitmesi dileğinde tutulduğu kaydeden Ali Kızıldağ, "Sezona daha girmedik, önümüzde iki aylık bir süreç var. Bu süreçte bu savaşlar daha barışır saçıl bir evril evril, onun için iyi bir performans bile sergileyebiliriz. Ancak burada daha yok veya çok az. Endişelendiriyor" dedi.

Tüm dünya turizmini ve insanların psikolojisini olumsuz ifade eden dondurucuni eden IC Hotels Green Palace & Villas İşletme Müdürü İsmail Çağlar’ı dinleyelim:

"Biz kitle turizmi yapıyoruz. Hava yollarında fiyatlarda patlama paketlerini da görebiliyor. Son 10 piyasada zaten savaşlarla ilgili bir kriz halindeyiz. Biz artık bunlarda biraz uzmanlaştık edebiliyoruz. Ona göre tekrar fiyat ayarlamaları hızlı bir şekilde bekliyoruz. Orta Doğu'dan beklediğiniz alan vardı. Kundu bölgesini buna benzer bir durumdayız. Burada şu an için rezervasyonlar durdu. Ciddi düzeyde iyi fiyatlara rezervasyon bölgeleri, hava alanının kapalı olması olumsuzluk.”

Sektörün süreci sürekli takip ettiği, alternatif pazar hazırlıklarının da belirttiği Çağlar, sözlerini sonlandırdı:

"Tekrar bir fiyat ayarlaması yapabileceğiniz gibi görünüyor. Orta Doğu'ya gidemeyenlerden illaki Türkiye'ye rezervasyon yapmak olabilir ama farklı turizm türleri Dubai ile Antalya. Mısır dersek evet Mısır bize benzer bir turizm yapıyor, tam pansiyon, bir aile turizmine yönelik ama Dubai'nin alıcısı farklı. Biraz daha lüks segment, tatilisi farklı. BAE'ye yaz boyunca ciddi misafir kaybı olmuyor. Ümit zaten bu o kadar uzun sürmez.”