R.Ç GİRİŞ: Bu yazımızda, Kdz Ereğli’de KÖMÜRÜN KEŞFİ ile ilgili önemli bir belge okuyacaksınız. Belge ile “kömürün 1841 yılında Zonguldak’ta keşfedilmiş olduğu gibi yersiz iddiaların” yok edilmiş olacağı görülecektir. Ayrıca; Ereğli’de keşfedilen kömürün, mason sadrazam tarafından araştırma çabalarına girilmiş olması ve bir Fransız’dan bu konu hakkında RAPOR iste-n-miş olmasıdır. Ve o Fransız’ın da o günlerde adı ÖZELLEŞTİRME olarak bilinmeyen (yap-işlet-devret) SİSTEMini, bizzat Sadrazama telkin etmiş olmasıdır ki Maden Havzasının tarihinde çeşitli şirketler eliyle bu durum yaşanmıştır ve belki de bu sürecin asıl mimarı Osmalı’dan beri; bu Fransız-lar İngiliz-ler ecnebiler olmuştur.

       Texte Français:** Altesse, Vous avez eu la bonté de me demander quelques notes sur les mines de charbon d’Héraclée; n’ayant pas retrouvé dans mes papiers les différens rapports que j’avais eus sur la situation de ces mines, j’ai recours à mes souvenirs pour faire connaître à Votre Altesse ce qui était alors à ma connaissance.

       Ekselansları, Ereğli kömür madenleri hakkında benden bazı notlar isteme nezaketinde bulundunuz; kağıtlarım arasında bu madenlerin durumuna dair daha önce elimde bulunan çeşitli raporları bulamadığım için, o dönemdeki bilgilerimi Ekselanslarınıza sunmak adına hafızama başvuruyorum.

       Les mines de charbon que possède la Turquie à Héraclée ont été examinées en 1840 par des hommes experts, la conclusion du rapport qu’ils adressèrent à cette époque à leur mandant donna lieu à un profit d’une compagnie française et belge qui serait chargée de l’exploitation de ces mines.

       Türkiye'nin (Osmanlı Devleti'nin) EREĞLİ'de sahip olduğu KÖMÜR madenleri, 1840 yılında uzman kişiler tarafından İNCELENMİŞTİ. O dönemde, yetkililerine sundukları RAPORUN sonucu; bu madenlerin işletilmesinden sorumlu olacak Fransız ve Belçikalı bir şirketin yararına yol açmıştı.

Texte Français: À Son Altesse Reschid Pacha, Grand Vizir.

Türkçe Çeviri:   Sadrazam Reşid Paşa Hazretleri'ne.

 Mustafa Reşid Paşa, mason kıyafetiyle

                **Texte Français:** Dans quel état se trouvent les mines de Péndéraclé.

       Des ersonnes qui les ont visitées ces derniers tems assurent qu'il faudrait très grandes dépenses pour les mettre en état d'exploitation régulière; il serait donc nécessaire faire une nouvelle étude des localités avec une nouvelle reconnaissance de la qualité du charbon.

       **Türkçe Çeviri:** Ereğli madenlerinin durumu hakkında:

       Son zamanlarda bu madenleri ziyaret eden kişiler, madenleri düzenli bir İŞLETME DURUMUNA GETİRMEK için çok BÜYÜK HARCAMALAR yapılması gerektiğini temin etmektedirler. Bu nedenle, BÖLGELERİN YENİ BİR İNCELEMESİNİN yapılması gerekli olacaktır.

       Texte Français: En considérant la question sous le point vue de l'intérêt de la Turquie qui doit désirer que ces mines rapportent, ne craindrai pas d'assurer qu'il n'y a qu'une compagnie composée de capitalistes et d'hommes pratiques qui puisse mener cette entreprise à bonne fin.

       Türkçe Çeviri: Meseleye, bu madenlerin gelir getirmesini arzulaması gereken TÜRKİYE'nin çıkarı açısından bakıldığında; bu teşebbüsü başarıyla sonuçlandırabilecek tek yolun, sermayedarlardan ve UZMANLARDAN OLUŞAN BİR ŞİRKET olduğu konusunda güvence veriyorum.

       Texte Français: En adoptant tout autre système, ce serait neutraliser une richesse qui existe, la seule richesse du sol, la seule positive.

       Türkçe Çeviri: Başka herhangi bir sistemin benimsenmesi, var olan bir zenginliği, yani toprağın mevcut olan tek ve yegane gerçek zenginliğini etkisiz hale getirmek olacaktır.

       Texte Français: Lorsque Pierre le Grand voulut faire de la Russie un pays fort et prospère, il appela des étrangers à qui il fit toutes sortes de concessions; Les progrès de la Russie depuis Pierre le Grand sont connus.

       Türkçe Çeviri: Büyük Petro, Rusya'yı güçlü ve müreffeh bir ülke yapmak istediğinde, yabancıları davet etmiş ve onlara imtiyazlar tanımıştı. Büyük Petro'dan bu yana Rusya'nın kaydettiği ilerleme herkesçe malumdur.

       Texte Français: Le Gouvernement ottoman aurait concédé l'exploitation des mines de Pénéraclé...

       La Compagnie aurait donné au Gouvernement la Dîme en nature sur tous les charbons qu'elle aurait pu extraire.

       Türkçe Çeviri: Osmanlı Hükümeti, Ereğli madenlerinin işletmesini devretmiş olacaktır;

       Şirket ise çıkardığı tüm kömür üzerinden Hükümet’e ayni olarak 'Öşür' (Dîme) verecektir.

       Texte Français: À l'expiration du contrat... En cas de refus de la part du Gouvernement toutes les machines établies sur la mine pour son exploitation deviendraient la propriété gratuite du Gouvernement.

       Türkçe Çeviri: Sözleşme süresi dolduğunda... Hükümet'in yenilemeyi reddetmesi durumunda ise, işletme için kurulan tüm makineler bedelsiz olarak Hükümet'in mülkiyetine geçecektir.

Texte Français: Constantinople le 19 Juin 1850.

Türkçe Çeviri: İstanbul, 19 Haziran 1850.

De Votre Altesse,

Le très humble et très dévoué serviteur,

P. Durand.

                                            Ekselanslarının en mütevazı ve en sadık hizmetkarı, P. Durand.

       R.Ç NOTU: Bu belgeden çıkarılması gereken mesaj çok fazla… Şimdilik belgeye müdahale etmeden bu haliyle yayınlamış olalım. Ama iş bu belgenin; Zonguldak Valiliği, Ereğli Kaymakamlığı, Kdz Ereğli Belediye Başkanlığı, TTK (Türkiye Taş Kömürleri) Genel Müdürlüğü gibi çok sayıda resmi devlet kurumları tarafınca temin edilerek arşivlerinde muhafaza edilmesi önem taşımaktadır.